بانک سپه

فصل اول پول شویی و مفاهیم آن

 

1.     فصل اول پول شویی نوشته: اکبر صفدری Akbar safdari

 

1.1.     تاریخچه و خاستگاه اصطلاح پول شویی

 

پول شویی پدیده جدیدی در دنیا نبوده و به تازگی اتفاق نیفتاده است. سابقه پول شویی به وقوع فساد در دنیا باز می‌گردد. در گذشته های دور خلافکاران وجوه حاصل را به صورت علنی و آشکار استفاده نمی‌کردند به همین دلیل، در خصوص نخستین زمان استفاده از واژه پول شویی و رواج آن میان محققان اتفاق نظر وجود ندارد؛ گفته می‌شود واژه پول شویی  با نگرش امروزی، برای نخستین بار در سال 1979 و با کشف یک چمدان حاوی ششصد میلیون دلار پول نقد در فرودگاه پالرمو، که حاصل فروش مواد مخدر بود، مطرح گردید. موضوعی که به تشکیل پرونده ایتالیایی امریکایی  ارتباط پیتزا  منجر شد و در سال 1985 محاکمه آن برگزار گردید.

 

همچنین گفته  می‌شود این اصطلاح از مالکیت مافیا بر دستگاه‌های رختشویی سکه‌ای در امریکا نشئت گرفته است در دهه 1920 گانگسترها مبالغ هنگفتی را به صورت نقد از راه اخاذی، فحشا، قمار، قاچاق، مشروبات الکلی و غیره به دست آورده و ناچار بودند منبعی برای وجوه غیر قانونی خود معرفی کنند. بنابراین یکی از راههای رسیدن به این هدف، خرید واحدهای تجاری قانونی و تلفیق عایدات غیر قانونی خود با عایدات قانونی و مشروعی بود که از این مرکز تجاری به دست می‌آوردند. دستگاه‌های رختشویی سکه‌ای به این دلیل انتخاب شدند که از طریق این دستگاه‌ها روزانه وجوه نقد زیادی کسب می‌شد و حساسیتی هم بر نمی‌انگیخت. در قضیه واتر گیت در سال 1973 در امریکا برای نخستین بار اصطلاح پول شویی وارد مطبوعات شد و در سال 1982 به متون قضایی و حقوقی امریکا نیز راه یافت.

 

1.2.     مفهوم پولشویی

 

تعاریف متعددی برای پول شویی عنوان شده است که از جمله می توان به موارد ذیل اشاره کرد:

 

بنا به تعریفی پول شویی یعنی شسته شدن و تبدیل پول کثیف به پول تمیز به نوعی که پس از خروج از این چرخه قانونی جلوه کند؛ به عبارت دیگر پول شویی عبارت است از هر نوع عمل برای مخفی کردن یا تغییر هویت نامشروع حاصل از فعالیت های مجرمانه به گونه ای که وانمود شود این عواید از منابع قانونی حاصل شده است.

 

به تعبیر دیگر فرایند تبدیل پول نقد یا سایر دارایی‌هایی که از فعالیت جنایتکارانه ناشی شده است، با این هدف که وانمود شود این دارایی ها از یک منبع قانونی و مشروع حاصل شده اند .

 

در پیش نویس ماده یک اتحادیه اروپایی[1] پول شویی چنین تعریف شده است: فرایندی که طی آن خلافکاران و صاحبان دارایی های غیر قانونی به گونه ای عمل می کنند که نشان دهند پولی را که خرج می کنند در واقع متعلق به خود آنهاست و از راه قانونی دست آمده است .

 

مجموعه اقداماتی است که از سوی فرد یا افرادی با به کارگیری ابزارهای قانونی و با هدف عدم امکان قابلیت ردیابی گردش عواید حاصل از جرم به منظور مخفی کردن منشأ و منبع واقعی پول حاصل از اعمال مجرمانه و نامشروع صورت میگیرد تا پول آلوده و نامشروع در ظاهر پاک و قانونی جلوه نماید.

 

از این تعاریف چنین بر می آید که در عملیات پول شویی به عنوان یک فرایند مجرمانه مالی، درآمدهایی که زاییده فعالیت های غیر قانونی است به گونه ای با درآمدهای حاصل از فعالیتهای قانونی در می آمیزد که امکان شناسایی و تفکیک آنها از یکدیگر ممکن نیست و می توان از این درآمدهای غیر قانونی با حداقل ریسک برای فعالیتهای دیگری در آینده استفاده کرد و به عبارت دیگر منشأ و منبع وجوهی که به صورت غیر قانونی بدست آمده از طریق رشته های نقل و انتقالات و معاملات به گونه ای پنهان می شود که همان وجوه به صورت قانونی نمود پیدا کرده و وارد فعالیتها و مجاری قانونی می‌گردد.

 

مجموعه اقداماتی که به تطهیر این وجوه منجر می‌شود در قوانین مبارزه با پول شویی در کشورهای مختلف جرم شناخته شده است. در این تعریف عواید حاصل از جرم به معنای هر نوع مالی است که به طور مستقیم یا غیرمستقیم از فعالیتهای مجرمانه به دست آمده باشد. به عواید حاصل از فعالیتهای مجرمانه پول کثیف گفته می‌شود

 

1.3.     مفهوم پول کثیف[2]

 

به پول و درآمدهای کسب شده از راههای غیر قانونی و نامشروع، پول کثیف گفته میشود. به عبارت دیگر عواید مالی به وجود آمده از وقوع جرم پول کثیف محسوب میشود.

 

1.4.     انواع پول

 

به طور کلی می‌توان گفت پول کثیف شامل پول سیاه، خونین و خاکستری می‌شود. در یک تقسیم‌بندی کلی انواع پول را می‌توان چنین نشان داد:

 

 

 

 

 

پول سیاه: درآمد کسب شده از جرمهای سنگین مانند: قاچاق کالا. آدم ربایی. قاچاق اسلحه و دزدی.

 

پول خونین: درآمد کسب شده از جرمهای قاچاق مواد مخدر و تروریسم.

 

پول خاکستری:درآمد کسب شده از جرمهای سبک عملیات غیر قانونی و حتی قانونی که از نظارت دولت به دور می ماند مانند: فرار مالیاتی صاحبان فعالیتهای تولیدی و پرداخت رشوه.

 

پول سفید: درآمد کسب شده از راههای قانونی و مشروع.

 

1.5.     مکان های مناسب پولشویی

 

انجام هر فعالیت مجرمانه نیازمند شرایط و محیط مناسب برای تحقق آن جرم است .شناسایی این شرایط برای جلوگیری از وقوع جرم اهمیت زیادی دارد . بررسی ماهیت جرم پول شویی و شواهد موجود نشان می دهد که پول شویی در محیطی که شرایط زیر را داشته باشد قابل انجام خواهد بود .

 

محل فعالیت ها مجرمانه و غیر قانونی باشد .

 

بخش های غیر رسمی اقتصادی فعال باشند .

 

بخش های رسمی ، به خصوص بازار مالی از کارایی لازم برخوردار نباشد .

 

قوانین ضد پول شویی چندان فعال نباشد .

 

آثار سوء عملیات پول شویی چندان قابل توجه نباشد .

 

بازارهای مالی به صورت حاشیه ای و توسعه نیافته ، اما مرتبط با بازارهای مالی پیشرفته وجود داشته باشد .

 

روش های پول شویی برای دست اندر کاران بازارهای مالی قانونی از جمله ، بانک ها و دیگر عوامل اجرایی شناخته شده نباشد .

 

به راحتی بتوان درآمد به دست آمده را برای  فعالیت های مجرمانه دیگر به مکان های دیگر انتقال داد.

 

عدم کنترل نهادهای دولتی در امور اقتصادی.

 

10. وجود نظام اداری نا کار آمد.

 

1.6.     آمار پول کثیف

 

بر اساس آمار موجود حدود 500 میلیارد تا 1.8 تریلیون دلار (بین 2 تا 5 درصد درآمد ناخالص ملی دنیا)حجم کل پولهای کثیف در دنیاست. بر اساس برخی برآوردها 47 درصد پولهای کثیف در امریکا، 30 درصد در اروپا و بقیه در سایر نقاط جهان جریان دارد.99  درصد پول کثیف موفق به عبور از سیستمهای نظارتی امریکا و اروپا شده و حدود 80 درصد از این پولها مجدداً برای سرمایه گذاری و ساماندهی جنایات دیگر به کار میروند.

 

1.7.     ایران و ریسک پول شویی:

 

بر اساس یک مدل بررسی شده و آمارهای غیر رسمی ارائه شده در یک تحقیق حجم پول‌های کثیف در ایران برابر 11.8 درصد حجم نقدینگی جامعه (میانگین محاسبه شده از سال 52 تا 80) می‌باشد.

 

مؤسسه «بازل» سوئیس، به تازگی آماری درباره ریسک پول شویی در کشورهای گوناگون منتشر کرده که بنا بر آن، ایران دارای بالاترین ریسک پول شویی در جهان است. ریسک بالای پول شویی در یک کشور، به معنای بالا بودن احتمال و امکان انجام پول شویی در آن کشور است. به گزارش «تابناک»، بر پایه آمار منتشره در مؤسسه حکومتداری بازل در سوئیس، ایران و نروژ در دو سر متفاوت طیف پول شویی بوده و به ترتیب، دارای بالاترین و پایین ترین ریسک پول شویی در جهان هستند.

 

به گفته لمن، تلاش دیگر این مؤسسه این بوده که یک «تصویر کلی از ریسک کشوری» ارائه داده و استانداردهای مالی و شفافیت مالی هر کشور را هم‌راستا با ریسک سیاسی آن در نظر بگیرد.از میان 144 کشور موجود در این فهرست، 32 کشور در «محدوده قرمز» هستند؛ به این معنا که کشورهای یادشده دارای بالاترین میزان ریسک هستند. پس از ایران که به عنوان دارنده بالاترین میزان ریسک شناخته شده، کنیا، کامبوج، هائیتی و تاجیکستان در این محدوده قرار دارند.

 

نروژ و استونی، تنها کشورهایی هستند که در این فهرست با نام کشورهای دارای «ریسک پایین» ارزیابی شده‌اند.به این ترتیب، بیشتر کشورهای موجود در لیست نامبرده، در طبقه‌بندی «ریسک میانه» قرار دارند. در این میان، از نظر بالاترین میزان ریسک، امریکا رتبه 98 و سوئیس رتبه 72 را از آن خود کرده‌اند؛ جالب اینکه وضعیت کشورهایی چون قزاقستان و مصر در این زمینه از سوئیس و امریکا بهتر است.

 

1.8.     اهداف مجرمان ازارتکاب جرم پول شویی:

 

پول شویی موفقیت آمیز جنایت کاران را قادر میسازد که:

 

خود را از فعالیتهای جنایتکارانه که به سود آوری می انجامد کنار بکشند و یا از آن فاصله بگیرند، از این رو تعقیب سازماندهی کنند گان اصلی جنایت و فعالیتهای تبهکارانه دشوار میشود.

 

منافع و سودهای کسب شده را از فعالیت جنایتی دور کنند، به طوری که اگر این جنایات گرفتار عوامل قضایی شوند از توقیف سودهای مذکور جلوگیری به عمل آید.

 

از منافع و مزایای این سودها بهره مند شوند بدون اینکه توجه کسی را به خودشان جلب کنند.

 

عواید و سودهای فوق را در فعالیتهای جنایتکارانه فردی و باقی را در فعالیتهای اقتصادی مشروع مجدّداً سرمایه گذاری نمایند.

 

   1.9.     انواع پول شویی:

 

 

 

 چهار گونه پول شویی قابل شناسایی است:

 

 

 

پول شویی درونی: شامل پول‌های کثیفی که از فعالیت‌ مجرمانه و در داخل خاک یک کشور حاصل و در همان کشور شسته می‌شود.

 

پول شویی صادر شونده: شامل پول‌های کثیف بدست آمده از فعالیت مجرمانه که در داخل خاک یک کشور کسب و در خارج از آن تطهیر می‌شود.

 

 پول شویی بیرونی: شامل پول‌های کثیف بدست آمده از فعالیت‌ مجرمانه انجام شده در سایر کشورهاست که در خارج نیز شسته می‌شود.

 

پول شویی وارد شونده: شامل پول‌هایی که از فعالیت مجرمانه در سایر نقاط بدست آمده و در داخل خاک کشور مورد نظر شسته می‌شود.

 

 1.10.   مراحل پول شویی

 

پول شویی فرایندی پیچیده، مستمر، درازمدت و گروهی است که به طور معمول در مقیاسی بزرگ انجام می‌شود و می تواند از محدوده جغرافیایی - سیاسی یک کشور فراتر برود. براساس این فرایند عواید حاصل از فعالیتهای مجرمانه با گذر از مراحل مختلف وارد نظام مالی و فعالیتهای قانونی می شود و با پنهان ماندن منشأ غیرقانونی آن، ظاهری قانونی می یابد. به طورکلی فرایند پول شویی دارای سه مرحله به صورت زیر است:

 

الف) جایگذاری[3]

 

اولین مرحله از فرایند پول شویی، جایگذاری یا تزریق عواید از فعالیتهای مجرمانه به شبکه مالی رسمی با هدف تبدیل عواید از حالت نقدی به ابزارها و داراییهای مالی است که یا برای سپرده گذاری در مؤسسات مالی خارجی به بیرون از مرزها انتقال داده می شود و یا برای خرید کالاهای با ارزش مانند آثار هنری، هواپیما، فلزات و سنگهای قیمتی به کار می رود. یا به صورت سپرده گذاری در بانکهای داخلی یا دیگر مؤسسـات مالی رسمی و غیررسمی صورت می گیرد.

 

ب‌)  لایه چینی[4]

 

این مرحله که درواقع جداسازی عواید حاصل از فعالیتهای مجرمانه از منشأ یا فعالیتهای موجــــود آن است ازطریق ایجاد لایه های پیچیده ای از معاملات یافتن و انتقال مالی چندگانه با هدف مبهم ساختن فرایند حسابرسی و مجهول گذاشتن هویت طرفهای اصلی معامله و ناممکن کردن ردگیری منشأ عواید مزبور صورت می گیرد.

 

ج)یکپارچه سازی[5]

 

آخرین مرحله در فرایند پول شویی یکپارچه سازی یا فراهم کردن پوشش ظاهری مشروع و توجیه قانونی برای عواید حاصل از فعالیتهای مجرمانه است. چنانچه مرحله لایه چینی با موفقیت انجام شود عواید شسته شده با استفاده از طرحهای یکپارچه سازی به نحوی وارد جریان اصلی اقتصادی می‌شود که در بازگشت به سیستم مالی، وجوه شکل و ظاهری قانونی می‌یابد. فرایند پول شویی ممکن است به صورت جداگانه و متمایز یا به طور همزمان اتفاق افتد. چگونگی استفاده از این مراحل به سازوکارهای موجود برای پول شویی و شرایط سازمانهای مجرم بستگی دارد.

 

 1.11.  جرایم منشأ پول شویی:

 

شرکت در گروه‌های جنایی‌سازمان یافته.

 

تروریسم، از جمله تامین مالی تروریسم.

 

قاچاق انسان و قاچاق مهاجر.

 

قاچاق مواد مخدر.

 

قاچاق کالا.

 

استثمار جنسی.

 

قاچاق اسلحه.

 

قاچاق اشیاء مسروقه.

 

فساد و رشوه.

 

جعل و تقلب.

 

پول‌ تقلبی.

 

سرقت هنری.

 

جرایم محیط زیستی.

 

قتل و وارد نمودن جراحات شدید به بدن.

 

آدم‌ربایی و گروگان گیری.

 

دزدی.

 

اخاذی.

 

جعل اسناد .

 

دزدی دریایی.

 

خیانت در امانت.

 

1.12.ویژگیهای جرم پول شویی:

 

1.     فرایندی پیچیده و مستمر است؛

 

2.      پول شویی جرم ثانویه است. برای ارتکاب این جرم باید جرم دیگری از قبیل قاچاق مواد مخدر، آدم ربایی، فروش اعضای بدن و غیره اتفاق بیفتد. ماهیت ثانویه این جرم سبب شده اذهان عمومی جامعه نسبت به آن زیاد حساس نباشد.

 

3.      پول شویی جرمی سازمان یافته است.جرم سازمان یافته شامل فعالیتهای غیر قانونی از سوی گروههای مجرمانه ای میشود که با داشتن تشکیلات منسجم و برای کسب منافع مالی با تبانی بکدیگر مرتکب جرم میشوند.

 

4.      پول شویی جرمی فراملی است. پول شویی لزوماً در یک محدوده جغرافیایی خاص یا در مرزهای حاکمیت یک کشور اتفاق نمی‌افتد.

 

5.      پول شویی جرم فرهیختگان است.معمولاً در پول شویی از افراد متخصص از جمله حسابداران، حقوقدانان، وکلا و کارمندان بانک استفاده می‌شود.

 

6.     عمدتاً در مقیاس بزرگ انجام میگیرد.

 

 1.13 رابطه جرم پول شویی تأمین مالی تروریسم

 

پول شویی فرایندی است که اشخاص حقیقی یا حقوقی برای مشروع جلوه دادن درآمدهای نامشروع و غیر قانونی انجام می‌دهند تا منشأ مجرمانه وجوه پنهان گردد. پس در پول شویی دو جرم وجود دارد. اول جرمی که اموال نامشروع در نتیجه آن حاصل شده است و به آن جرم منشأ گفته می‌شود و دوم جرم پول شویی که جرم ثانویه است که به منظور پنهان کردن عواید حاصل از جرم منشأ ارتکاب می‌یابد، عواید حاصل از هر جرمی می‌تواند موضوع جرم پول شویی قرار گیرد. بنابراین تأمین مالی تروریسم می‌تواند به عنوان یکی از جرایم منشأ در جرم پول شویی مطرح شود.

 

دومین وجه از رابطه بین پول شویی و تأمین مالی تروریسم این است که چون مجرمان در هر دو نیاز به پنهان‌سازی منشأ وجوه دارند، روش‌های مورد استفاده در هر دو یکی است و در مرحله جایگذاری و لایه‌گذاری در هر دو وجود دارد. اما تفاوت این دو در این است که منابع قابل استفاده در تأمین مالی تروریسم هم شامل منابع مشروع و هم نابع غیر مشروع می‌شود لیکن در جرم پول شویی منابع مورد استفاده صرفاً نامشروع و غیر قانونی است.

 

1.14. رو شهای پو ل‌شویی

 

در دهه های اخیر به علت توسعه محصولات و خدمات مالی عرضه شده، پیچیده ترشدن ارتباطات مالی، پیشرفت تکنولوژی و افزایش سرعت جریان های پولی در گستره جهان، روش های پول شویی بسیار مبتکرانه تر شده است. با وجود این در مجموع، می توان رو شهای پول شویی را در سه بخش طبقه بندی کرد:

 

الف)‌ پول شویی از طریق سیستم بانکی و مؤسسات اعتباری.

 

ب) پول شویی از طریق سازمان های مالی غیربانکی.

 

ج) پول شویی از طریق مؤسسات یا فعالیتهای اقتصادی.

 

 در هر روش، عملیات پول شویی به صور تهای مختلف انجام می‌گردد. در ادامه، این روش ها بررسی می شود:

 

1.14.1. پو ل شویی از طریق سیستم بانکی و مؤسسات اعتباری

 

مرسوم ترین اشکال پول شویی از طریق سیستم بانکی و مؤسسات اعتباری عبارت اند از:

 

سپرده گذاری مبالغ قابل توجه و انتقال سپرده ها: پولشویان عمدتاً پول‌های کثیف در حجم بالا را تقسیم کرده و در حجم‌های کوچک‌تر وارد سیستم بانکی‌ می‌نمایند. در این حالت آنها از حساب اشخاص ثالث، ایجاد حساب‌های متعدد در بانک‌های مختلف، و حساب‌های راکد استفاده می‌‌کنند. معمولاً استفاده پولشویان از سپرده‌پذیری، مربوط به مرحله اول فرایند پول شویی (مرحله جایگذاری) است.

 

گشایش حساب بانکی با نام های مجعول.

 

گشایش حساب های اشتراکی با اعضای خانواده یا دوستان حسابهای جمعی[6]
(
پول‌شویان با استفاده از این حسا بها، پول های خود را به کشور زادگاهشان  منتقل می‌کنند. آنان از حسا بهای فوق برای نقل و انتقال وجوه بین کشورها استفاده نیز می‌کنند.

 

به کارگیری چک های مسافرتی.

 

به کارگیری حواله‌های تلفنی و غیره.

 

به کارگیری بانکهای تحت نفوذ پول شویان.

 

به کارگیری حسا بهای کارگزاری قابل پرداخت‌ [7]این حسا بها دیداری هستند که بانک‌ها و شرکت‌های خارجی نزد یک بانک امریکایی افتتاح می کنند و از طریق این حساب‌ها به مشتریان خارجی خود خدمات ارائه می‌دهند.

 

استفاده از بانک کارگزارو حساب کارگزاری. بانک کارگزار[8] بانکی است در خارج از کشور که به نمایندگی از طرف بانک اصلی، که خود دفتری در خارج از کشور ندارد، عمل می کند. حساب کارگزاری[9] (حسابی است که یک بانک یا مؤسسه مالی نزد بانکی در خارج از کشور باز می کند و در این حساب سپرده گذاری کرده، همچنین پرداخت هایی از طریق این حساب به طرف های معامله خود در خارج از کشور انجام می‌دهد.

 

به کارگیری پول الکترونیکی و بانکداری اینترنتی.کارتهای هوشمند [10]که به آنها پول الکترونیک آفلاین هم گفته میشود و در قالب کارتهای اعتباری 
[11]
بدهی[12] یا حتی سادهترین شکل آنها یعنی کارتهای تلفن ظهور یافته‌اند. به این کارتها از آن جهت پول الکترونیک آفلاین گفته می‌شود که نقل و انتقال وجوه به ‌وسیله آنها از طریق دستگاههای خاصی نظیر خودپردازها صورت می‌گیرد و شبکه بانکی و مؤسسات فیزیکی کشور در گام اول به سوی برقراری نظام پولی و بانکی الکترونیک از آنها استفاده میکنند و همان‌طور که میدانیم، هماکنون این کارتها و سیستمها در جامعه ما رواج زیادی یافته‌اند.

 

 بانکداری اینترنتی:یا آنلاین که حتی به اندازه کارتهای هوشمند هم وجود خارجی ندارد، و به طور کلی برای فضای تبادل اطلاعات طرح ریزی شده است. برای دسترسی به وجوه آنلاین لازم است پیشاپیش نزد مؤسسة اعتباری یا بانکی که از این فناوری برخوردار است، وجه یا اعتباری سپرده شود. سپس یک شماره اعتباری در اختیار مشتری قرار میگیرد که میتواند از طریق رایانه شخصی خود از منزل یا اداره یا هر جای دیگر با اتصال به یک شبکه ارائهدهنده خدمات اطلاعرسانی رایانهای و متعاقب آن شبکه جهانی اینترنت، اقلام مورد نیاز خود را تهیه کند و برای پرداخت وجه فقط آن شماره را در اختیار سایت مورد نظر قرار دهد که آن سایت نیز به طور خودکار به سایت بانک یا مؤسسه مربوطه متصل میشود و وجه موردنظر را به حساب خود منتقل می کند.

 

11. به کارگیری وثیقه بانکی در ترتیبات اخذ وام .

 

12. استفاده از مؤسسات مالی و بانکی برون مرزی.

 

13. سوء استفاده از اعتبار اسنادی به ترتیب ذیل:

 

a)     واردات کالا بیش از ارزش واقعی؛

 

b)     صادرات کالا کمتر از ارزش واقعی؛

 

c)     اعتبار صوری (عدم ورود کالا) ؛

 

   14. سوء استفاده از ضمانت نامه:

 

 ب) پول شویی از طریق سازمانهای مالی غیربانکی:

 

خرید و فروش در بورس اوراق بهادار.

 

استفاده از خدمات صرافی ها، شامل ارسال وجوه ارزی و خریدو معاوضه ارز.

 

استفاده از بانکهای زیرزمینی غیرقانونی. این مؤسسات اغلب، خدمات نقل وانتقال وجوه ارزی غیرقانونی را برای مهاجران انجام میدهند.

 

استفاده از شرکتها و صندو قهای بیمه و خرید محصولات آنها (خرید اوراق قرضه و سهام صندوق های مشترک سرمایه گذاری بیمه).

 

استفاده از خدمات پستی، از جمله: سفارش انتقال پول یا ارسال بسته های پولی از طریق پست (قاچاق پول).

 

  ج)پو ل‌شویی از طریق مؤسسات یا فعالیت های اقتصادی

 

استفاده از خدمات وکلای دادگستری، حسابداران و مشاوران مالی و دفاتر اسناد رسمی.

 

صدور فاکتورهای خرید و فروش صوری و انجام معاملات.

 

از طریق شرکت های صوری فرامرزی و تهیه اظهارنامه.

 

واردات و صادرات کالا و خدمات و معاملات بازرگانی صوری از طریق شرکتهای برون مرزی.

 

شرکت در حراج کالاهای عتیقه و گران قیمت.

 

استفاده از بنگا ههای املاک و خرید و فروش املاک ومستغلات.

 

خرید و فروش سنگ ها و جواهرات قیمتی و آثار هنری گران قیمت.

 

استفاده از بورس فلزات.

 

استفاده از بنگا ههای اتومبیل و خرید و فروش اتومبیل های گران قیمت.

 

 1.15. آثار سوء جرم پول شویی بر اقتصاد

 

پول شویی عملیات بازارها را مختل می کند. معـــاملاتی که برای مقاصد پول شویی انجام می‌گیــــرد تقاضا برای نقدینگی را افزایش می دهد، نرخ بهره و مبادله را بی ثبات می کند، به رقابت غیرعادلانه منجر می شود و تورم را در کشورهایی که تبهکاران فعالیتهای تجاری خود را انجام می دهند به شدت افزایش می دهد.

 

پول شویی، اعتبار و درنتیجه ثبات بازارهای مالی را از بین می برد. چنانچه نظام بانکی درنتیجه جرائم سازمان یافته اعتبار خود را از دست دهد، تمام سیستم مالی کشور یا حتی نظام مالی منطقه موردنظر، دچار آسیب‌ جدی می شود. کشورهای کوچک در برابرپدیده پول شویی آسیب پذیری بیشتری دارند، قدرت اقتصادی که ازطریق فعالیتهای غیرقانونی به دست می آید تسلط سازمانهای مجرم را بر اقتصادهای کوچک امکان پذیر می‌سازد.

 

 مهمترین آثار منفی اقتصادی،اجتماعی وسیاسی پدیده پول شویی را می توان به شرح ذیل بیان کرد:

 

1.15.1. تضعیف بخش خصوصی و برنامه های خصوصی سازی

 

 پولشویان با هدف پنهان کردن عواید حاصل از فعالیتهای غیرقانونی خود، با استفاده از شرکتهای پیشرو، عواید مزبــــــور را با وجوه قانونی مخلوط می کنند. از آنجا که این شرکتها به وجوه غیرقانونی قابل توجهی دسترسی دارند که به آنها کمک می کند تا محصولات و خدمات خود را با قیمتی کمتر از سطح قیمت بازار ارائه دهند این امر رقابت را برای شرکتهای قانونی بسیار مشکل می کند و باعث بیرون رانده شدن آنها از بازار و تضعیف بخش خصــوصی قانونی در اقتصاد می شود.

 

 ازمنظر دیگر به دلیل آن که صاحبان وجوه کلان حاصل از عملیات نامشروع در مراحل مختلف تطهیر وجوه خود ، صرفاً باهدف تطهیر وجوه و نه سودآوری، وجوه خود را وارد معاملات و فعالیتهای اقتصادی مختلف می کنند، بنابر این در رقابت با فعالان اقتصادی بخش خصوصی با قیمت گذاری پایین کالاها و خدمات تولیدی خود، سبب تضعیف یا ورشکستگی شرکتهای خصوصی دیگر می شوند.

 

 همچنین عملیات پول شویی درکشورها یی که برنامه های خصوصی سازی داشته اند، سبب ایجاد اختلال در برنامه ها ی فوق می‌شود. زیرا به با توجه به حجم بالای مبالغ اختصاص یافته به خصوصی سازی، پولشویان از فرصت فوق برا ی تطهیر پولهای نامشروع خود استفاده کرده و در یک مرحله به عنوان خریدار خصوصی وارد برنامه های خصوصی سازی شده و در مرحله بعد با واگذاری شرکتهای خریداری شده و یا سوء استفاده از شرکتها برا ی عملیات پول شویی، برنامه های خصوصی سازی را با مشکل مواجه می‌سازند یا اثرگذاری برنامه های فوق را کاهش می دهند.

 

1.15.2. تضعیف یکپارچگی و تمامیت بازارهای مالی

 

بازارهای مالی به سبب دارا بودن نقش اساسی در گردآوری منابع از طریق پس اندازهای کوچک و بزرگ موجود در اقتصاد ملی ، بهینه سازی گردش منابع مالی و هدایت آنها به سوی مصرف مورد توجه قرار می گیرند، اثرات مثبت بازارهای یکپارچه آنقدر زیاد و حساس است که برخی اقتصاد دانان بر این عقیده اند که تفاوت اقتصاد های توسعه یافته و توسعه نیافته ، نه در تکنولوژی بلکه در وجود بازارهای مالی یکپارچه، فعال و گسترده است.

 

 اما دستیابی به یک بازار مالی یکپارچه نیازمند رعایت اصول و قوانین معین و تعریف شده است،  بر همین اساس برنامه ارزیابی بخش مالی در سال 1999 توسط بانک جهانی و صندوق بین المللی پول معرفی شد که این برنامه مشتمل بر معرفی استانداردهایی در زمینه  بخش های مالی است، که از جمله  اهداف برنامه ارزیابی بخش مالی بانک جهانی و صندوق بین المللی پول می توان به « ایجاد عکس العمل مناسب سیستم مالی در برابر شوک ها» ، « شناسایی قوت و ضعف سیستم مالی در برابر ریسک ها » و «کمک به برقراری سیاست پولی و مالی » اشاره کرد، که وجوه کلان حاصل از عملیات نامشروع به دلیل منشأ و کارکرد پنهان خود برضد اهداف مذکور عمل می نمایند، یعنی عکس العمل سیستم های مالی را کند و آنها را در برابر انواع ریسکها ضعیفتر کرده وسیاستهای پولی و مالی را  نیز بی اثر میکنند.همچنین مؤسسات مالی متکی به عواید حاصل از فعالیتهای مجرمانه در مدیریت مناسب دارائیها و انجام به موقع تعهدات خود با مشکلات و چالشهای بیشتری مواجه می‌شوند.

 

1.15.3.  کاهش کنترل دولت بر سیاستهای اقتصادی

 

 در بعضی از کشورهای درحال توسعه این عواید غیرقانونی ممکن است میزان بودجه دولت را تحت الشعاع قرار داده و در نتیجه کنترل دولت بر سیاستگذاری های اقتصادی را کاهش دهد، درواقع، گاهی حجم زیاد دارائیهای انباشته شده مبتنی بر عواید حاصل از پول شویی ، بازارها یا حتی اقتصادهای کوچک را در تنگنا قرار می دهد.

 

1.16.  اخلال و بی ثباتی در اقتصاد

 

 اشخاصی که اقدام به پول شویی می کنند به دنبال سود حاصل از سرمایه گذاری وجوه غیرقانونی خود در فعالیتهای اقتصادی نیستند، بلکه هدف آنها نگهداری اصل وجوه و عواید مزبور است، بنابراین، آنها وجوه خود را در فعالیتهایی که برای کشور محل استقرار وجوه مزبور، سودآور باشد سرمایه گذاری نمی کنند. آنها سرمایه هـــای خود را به بخشهای ساختمان سازی و هتلداری سوق می‌دهند و این موضوع خسارت شدیدی به بخشهای مزبور و کل اقتصاد وارد می کند.

 

همچنین زمانی که وجوه کلان حاصل از معاملات نامشروع خرید و فروش مواد مخدر ،اسلحه وکالاها ی قاچاق و غیره به منظور تطهیر به یک باره و ازکانال های مختلف وارد یک بخش از فعالیت های اقتصادی می شود مانند بخش املاک یا بورس اورا ق بهادار و غیر  همانگونه که با ورود خود سبب رونق این بازارها می‌شود ؛ خروج یک دفعه این وجوه از بازارهای فوق نیز سبب سقوط قیمتها و تزلزل بازار و بی ثباتی اقتصاد می‌گردد .

 

[1] European community

 

[2] Dirty monay

 

[3] Placement

 

[4] layering

 

[5] Integration

 

[6] Collection Accounts

 

[7] Payable Through Accounts

 

[8] Correspondent Bank

 

[9] Correspondent Account

 

[10] (Smart Cards

 

[11] (Credit Cards

 

[12]Debit Cards